Uczestniczki performansu klimatycznego podczas demonstracji mieszkaniowej w Lizbonie we wrześniu 2024 roku
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Lua Eva Blue / Wikimedia Commons, licencja CC BY 4.0

Protesty w Portugalii: spór o ceny najmu i mieszkania

20 października kilka tysięcy osób protestowało w Lizbonie, Porto i innych miastach Portugalii przeciw drożejącemu najmowi i trudnościom w dostępie do mieszkań. Od 2021 r. czynsze wzrosły niemal o 50 proc. Demonstranci żądają dostępniejszych czynszów, większej liczby mieszkań publicznych oraz pilnych działań rządu wobec kryzysu mieszkaniowego.

20 października kilka tysięcy osób protestowało w Lizbonie, Porto i innych miastach Portugalii przeciw drożejącemu najmowi i trudnościom w dostępie do mieszkań. Od 2021 r. czynsze wzrosły niemal o 50 proc. Demonstranci żądają dostępniejszych czynszów, większej liczby mieszkań publicznych oraz pilnych działań rządu wobec kryzysu mieszkaniowego.

Dlaczego w Portugalii wybuchły protesty przeciw cenom najmu?

Czerwone balkony i okna nowoczesnego budynku mieszkalnego
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Jan van der Wolf / Pexels, licencja Pexels

Portugalczycy protestują przeciw wysokim czynszom i trudnościom w dostępie do mieszkań, domagając się działań, które zwiększą ich dostępność. Sprzeciw dotyczy zarówno kosztów wynajmu, jak i szerszego kryzysu mieszkaniowego. Według RTP dostęp do mieszkań należy do największych trosk mieszkańców Portugalii, szczególnie młodych ludzi.

Skalę problemu pokazują dane przytoczone przez RTP 18 października 2026 r. Od 2021 r. czynsze wzrosły niemal o połowę, a średnia cena zakupu mieszkania o ponad 70 proc. Oznacza to, że w tym samym okresie podrożały obie drogi uzyskania mieszkania: wynajem i zakup. Wzrost cen zakupu był przy tym procentowo większy niż wzrost czynszów.

Żądania ruchu mieszkaniowego odpowiadają na te dwa wymiary problemu. Dostępniejsze czynsze dotyczą kosztów ponoszonych przez najemców, a postulat większej liczby mieszkań publicznych dotyczy możliwości znalezienia lokalu. Uczestnicy domagają się również pilnej reakcji rządu. Takie postulaty opisała RTP.

Te dane wyjaśniają, przeciw czemu skierowany jest protest, ale nie rozstrzygają wszystkich przyczyn drożyzny. Dane RTP i Reutersa pokazują skalę wzrostu cen mieszkań i czynszów.

Jak przebiegały protesty w Portugalii 20 października?

20 października 2026 r. kilka tysięcy osób demonstrowało w największych miastach Portugalii, a największe zgromadzenia odbyły się w Lizbonie i Porto. Uczestnicy występowali przeciw wysokim cenom wynajmu mieszkań. Zasięg protestów i ich skalę podała „Rzeczpospolita”.

W Lizbonie rano policja usunęła obozowisko z placu Rossio. Według policyjnych informacji przekazanych przez Euronews zatrzymano 55 osób i zajęto 228 struktur obozowych. Liczba zatrzymanych odnosi się do tej interwencji, a nie do wszystkich demonstracji w Portugalii. Także „Rzeczpospolita” podała informację o usunięciu obozowiska i 55 zatrzymaniach.

Relacje o liczbie poszkodowanych są rozbieżne: dwie osoby według „Rzeczpospolitej”, około 30 rannych i zatrzymanych według protestujących cytowanych przez Euronews.

Najważniejsze jest więc rozdzielenie skali demonstracji od danych dotyczących Rossio. Kilka tysięcy uczestników to informacja o protestach w portugalskich miastach, a 55 zatrzymań to bilans interwencji podany przez policję. Liczb tych nie należy traktować jako opisu tego samego zgromadzenia.

Jak szybko rosły ceny mieszkań i czynsze w Portugalii?

Klucze do mieszkania na tle wykresów finansowych
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Jakub Zerdzicki / Pexels, licencja Pexels

W Portugalii od 2021 r. średnie ceny zakupu mieszkań wzrosły o ponad 70 proc., a czynsze niemal o 50 proc. Takie dane przedstawiła RTP. Dłuższy okres pokazują liczby Reutersa, opublikowane przez portal BOL: od 2017 r. ceny zakupu wzrosły ponad dwukrotnie, a czynsze w nowych umowach niemal się podwoiły.

Okres wskazany w danych Ceny zakupu mieszkań Czynsze
Od 2021 r., według RTP Wzrost średniej ceny o ponad 70 proc. Wzrost niemal o 50 proc.
Od 2017 r., według Reutersa w publikacji BOL Wzrost ponad dwukrotny Niemal podwojenie czynszów w nowych umowach

Oba zestawienia opisują wzrost kosztów, lecz mają różne punkty początkowe. Wzrostu od 2021 r. nie należy dodawać do wzrostu od 2017 r., ponieważ okresy się nakładają. Nie są to również wskaźniki zmiany cen wyłącznie w 2026 r.

Różnica dotyczy także zakresu danych o najmie. Reuters wskazuje konkretnie czynsze w nowych umowach. Nie oznacza to, że czynsz każdego dotychczasowego najemcy wzrósł niemal dwukrotnie. Dane RTP dotyczą natomiast czynszów opisanych ogólnie, bez takiego zawężenia w przytoczonej informacji.

Dla zrozumienia protestów istotny jest wspólny kierunek tych zmian: drożeją zarówno mieszkania na sprzedaż, jak i najem. Zestawienie pokazuje zarazem, dlaczego trzeba oddzielać cenę zakupu lokalu od czynszu oraz zawsze wskazywać okres porównania.

Czego domagają się protestujący w Portugalii?

Protestujący w Portugalii żądają dostępniejszych czynszów, większej liczby mieszkań publicznych, pilnych działań rządu oraz wycofania projektu zmian w prawie najmu. Postulaty dotyczą więc zarówno polityki mieszkaniowej, jak i konkretnej propozycji ustawowej.

RTP wymieniła trzy żądania ruchu mieszkaniowego:

  • czynsze bardziej dostępne dla mieszkańców;
  • zwiększenie liczby mieszkań publicznych;
  • pilne działania rządu wobec kryzysu dostępu do mieszkań.

Reuters, w publikacji portalu BOL, opisał również sprzeciw wobec projektu ustawy dotyczącego najmu. Zgodnie z tym przekazem projekt ma ułatwiać eksmisje oraz znosić górne limity czynszów w nowych umowach. Demonstranci domagają się jego wycofania.

To istotne rozróżnienie: żądanie poprawy dostępności mieszkań jest szersze niż sprzeciw wobec tego projektu. Protestujący wskazują oczekiwany kierunek działań rządu, a jednocześnie występują przeciw konkretnym proponowanym zmianom. Opisane rozwiązania są na razie projektem ustawy, a nie obowiązującym prawem.

Źródła