środa, 21 października 2026Wątki aktualizowane na bieżąco
Nastroje konsumenckie: październikowy spadek i przyczyny
Bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej GUS spadł w październiku do -14 pkt, o 3,2 pkt względem września. Najmocniej pogorszyły się oceny obecnej i przyszłej sytuacji gospodarczej kraju. Oczekiwania inflacyjne nieznacznie się obniżyły. Badanie wskazuje obszary pogorszenia nastrojów, ale nie dowodzi jednej przyczyny tej zmiany.
Bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej GUS spadł w październiku do -14 pkt, o 3,2 pkt względem września. Najmocniej pogorszyły się oceny obecnej i przyszłej sytuacji gospodarczej kraju. Oczekiwania inflacyjne nieznacznie się obniżyły. Badanie wskazuje obszary pogorszenia nastrojów, ale nie dowodzi jednej przyczyny tej zmiany.
Dlaczego w październiku pogorszyły się nastroje konsumentów?
Największe pogorszenie w badaniu dotyczyło ocen bieżącej i przyszłej sytuacji gospodarczej kraju. To właśnie ten element najmocniej wyróżniał się w październikowych odpowiedziach respondentów.
Według „Rzeczpospolitej” oceny gospodarki Polski spadły o około 7-7,5 pkt względem września. Pogorszyły się również obecne i przyszłe oceny finansów gospodarstw domowych. Spadki dotyczące gospodarki kraju były jednak wyraźnie większe niż obniżenie całego BWUK, które wyniosło 3,2 pkt.
Serwis Bankier.pl także wskazał gospodarkę jako obszar największego pogorszenia ocen. W kategorii zmian ogólnej sytuacji ekonomicznej kraju w najbliższych 12 miesiącach GUS odnotował najniższy wynik od czerwca 2023 r. Ten punkt odniesienia dotyczy oczekiwań wobec gospodarki, a nie poziomu obu głównych wskaźników ufności.
Możliwe źródła obaw wymienił Mariusz Zielonka, główny ekonomista Lewiatana, w komentarzu przytoczonym przez „Rzeczpospolitą”. Wskazał ropę kosztującą około 100 dolarów za baryłkę, napięcia na Bliskim Wschodzie, wrześniową inflację wynoszącą 4,1%, dyskusję o podwyżkach stóp procentowych oraz obawy o rynek pracy.
To interpretacja ekonomisty: ankieta GUS pokazuje zmianę ocen, lecz nie dowodzi związku przyczynowego między tymi czynnikami a pogorszeniem nastrojów. W wynikach najmocniej zaznacza się słabsze postrzeganie gospodarki kraju, zarówno w odniesieniu do jej obecnej sytuacji, jak i perspektyw na kolejny rok.
Które wskaźniki ufności spadły i o ile?
W październiku 2026 r. spadły oba główne wskaźniki GUS: bieżący BWUK i wyprzedzający WWUK. Dane przytoczone przez „Rzeczpospolitą” pokazują pogorszenie zarówno bieżących ocen, jak i oczekiwań na kolejne 12 miesięcy.
| Wskaźnik | Poziom w październiku 2026 r. | Zmiana względem września |
|---|---|---|
| Bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej (BWUK) | -14 pkt | spadek o 3,2 pkt |
| Wyprzedzający wskaźnik ufności konsumenckiej (WWUK) | -10,6 pkt | spadek o 2,7 pkt |
BWUK obrazuje bieżące tendencje zmian w konsumpcji indywidualnej. Łączy oceny finansów gospodarstwa domowego, gospodarki kraju oraz możliwości dokonywania ważnych zakupów. WWUK dotyczy natomiast oczekiwań respondentów na następne 12 miesięcy.
Bieżący wskaźnik obniżył się mocniej niż wyprzedzający. W obu przypadkach październikowy poziom był ujemny, a zmiana względem września oznaczała dalsze pogorszenie wyniku. Wszystkie wartości w tabeli wyrażono w punktach wskaźnika, nie w procentach. Opisują one wyniki badania nastrojów, a nie procentową zmianę wydatków, dochodów czy cen.
Jaką rolę w pogorszeniu nastrojów odgrywa inflacja?
Wyniki ankiety nie potwierdzają, że inflacja była główną lub jedyną przyczyną październikowego pogorszenia nastrojów. Oczekiwania inflacyjne nieznacznie się obniżyły, podczas gdy oceny bieżącej i przyszłej sytuacji gospodarczej kraju spadły znacznie mocniej.
Według serwisu Bankier.pl wskaźnik oczekiwań inflacyjnych wyniósł w październiku 26,3 pkt wobec 27,2 pkt we wrześniu. Odpowiedzi dotyczące przewidywanego wzrostu cen rozłożyły się następująco:
- 49,72% badanych spodziewało się wzrostu cen w tempie podobnym do obecnego;
- 10,55% oczekiwało szybszego wzrostu;
- 12,04% przewidywało wolniejszy wzrost.
Największa z tych grup, obejmująca niemal połowę respondentów, zakładała utrzymanie podobnego tempa wzrostu cen. Wolniejszych podwyżek oczekiwało więcej osób niż szybszych. Obie odpowiedzi nadal dotyczą wzrostu cen, różnią się przewidywanym tempem.
Wskaźnik oczekiwań inflacyjnych opisuje przewidywania badanych. Przytoczone wcześniej 4,1% to z kolei wrześniowa inflacja, którą ekonomista Lewiatana wymienił wśród możliwych źródeł obaw. Te liczby odnoszą się do różnych kwestii: odnotowanej inflacji i oczekiwań konsumentów. W październikowym badaniu niewielkiemu obniżeniu wskaźnika oczekiwań inflacyjnych towarzyszyło wyraźne pogorszenie ocen całej gospodarki.
Jak odczytywać ujemny BWUK?
Ujemny BWUK oznacza przewagę liczebną pesymistów nad optymistami w badaniu nastrojów konsumenckich. Październikowe -14 pkt pokazuje taki właśnie bilans odpowiedzi, a spadek o 3,2 pkt informuje o jego pogorszeniu względem września.
Zgodnie z definicją GUS BWUK obrazuje bieżące tendencje zmian w konsumpcji indywidualnej. Jest średnią sald ocen dotyczących trzech obszarów:
- finansów gospodarstwa domowego;
- sytuacji gospodarczej kraju;
- możliwości dokonywania ważnych zakupów.
W jednym wyniku łączą się zatem oceny własnych finansów, szerszej sytuacji ekonomicznej i możliwości zakupowych. Odczyt BWUK pozwala spojrzeć na te odpowiedzi łącznie. Poszczególne obszary mogą przy tym pogarszać się w różnym stopniu, jak w październiku, gdy szczególnie mocno spadły oceny gospodarki kraju.
Wartość -14 pkt opisuje nastroje badanej zbiorowości, nie prognozuje sytuacji finansowej pojedynczego gospodarstwa domowego. Dla odczytania wyniku istotne są zarówno jego poziom, wskazujący przewagę pesymistów, jak i kierunek zmiany: w październiku bilans odpowiedzi był gorszy niż miesiąc wcześniej.
Co pogorszenie ocen gospodarki mówi o konsumpcji?
Pogorszenie ocen gospodarki znajduje odzwierciedlenie w BWUK, który służy do opisu bieżących tendencji zmian w konsumpcji indywidualnej. Związek z zakupami wynika z samej konstrukcji wskaźnika: jednym z jego elementów jest ocena możliwości dokonywania ważnych zakupów.
Definicja GUS łączy ten element z ocenami finansów gospodarstwa domowego i sytuacji gospodarczej kraju. Dzięki temu wynik obejmuje zarówno spojrzenie konsumentów na własny budżet, jak i ich ocenę otoczenia gospodarczego. Październikowy spadek pokazuje pogorszenie tego zbiorczego bilansu.
W praktyce BWUK pomaga odczytać nastawienie konsumentów w obszarach związanych z konsumpcją. Sam wynik nie przesądza jednak o spadku sprzedaży ani o decyzjach zakupowych konkretnych gospodarstw domowych. Najwyraźniejszym sygnałem październikowego badania pozostaje pogorszenie ocen gospodarki Polski: jej sytuacji obecnej oraz zmian oczekiwanych w kolejnych 12 miesiącach.