NSA i nieopublikowany wyrok TK: przebieg sprawy

NSA uznał w ustnych motywach, że brak publikacji wyroku TK w dzienniku urzędowym oznacza, że termin na skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie ruszył. Ogłoszenie na sali ani zamieszczenie na stronie TK nie wystarcza. Stanowisko dotyczy opisanej sprawy, nie przesądza wyniku wszystkich postępowań.

Co dalej z możliwością wznowienia?

Według stanowiska NSA punktem odniesienia dla rozpoczęcia terminu pozostaje wejście orzeczenia TK w życie, powiązane z ogłoszeniem w odpowiednim dzienniku urzędowym. Samo poznanie treści wyroku nie wystarcza do uruchomienia tego terminu.

Dla osoby rozważającej znaczenie wyroku TK dla zakończonej sprawy istotne są więc dwa odrębne zagadnienia: treść orzeczenia oraz jego wejście w życie. Opisane stanowisko NSA nie przesądza samodzielnie o dopuszczalności wznowienia każdego indywidualnego postępowania.

Czy nieopublikowany wyrok TK pozwala wznowić sprawę przed NSA?

Według NSA w opisanej sprawie nieopublikowany wyrok TK nie uruchomił terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Jak relacjonuje „Rzeczpospolita”, NSA powiązał ten skutek z art. 190 ust. 3 Konstytucji. W ustnych motywach przyjął, że bez ogłoszenia w odpowiednim dzienniku urzędowym orzeczenie TK nie weszło w życie. To właśnie brak wejścia w życie był podstawą przedstawionej oceny dotyczącej terminu.

Sędzia NSA Stanisław Bogucki wskazał przy tym różnicę między udostępnieniem treści orzeczenia a jego formalnym ogłoszeniem. Według jego wyjaśnienia ani odczytanie wyroku na sali, ani publikacja na stronie internetowej Trybunału nie zastępują ogłoszenia w dzienniku urzędowym. Dopiero z tym ogłoszeniem wiązał formalną moc powszechnie obowiązującą oraz zmianę stanu obowiązywania norm.

Odpowiedź dotyczy zatem skutków braku publikacji ocenionych w tym postępowaniu; nie jest indywidualną poradą dotyczącą wniesienia skargi w innej sprawie.

Dlaczego NSA pozostawił zagadnienie prawne bez rozpoznania?

NSA pozostawił bez rozpoznania zagadnienie prawne dotyczące wznowienia, ponieważ przywołany wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Według „Wprost” pytanie dotyczyło sprawy sędzi Anny Dalkowskiej. Sędzia powoływała się na orzeczenie TK, którego brak publikacji stał się przeszkodą dla rozpoznania przedstawionego pytania. Tak opisany powód miał charakter proceduralny i dotyczył statusu przywołanego orzeczenia.

„Rzeczpospolita” podaje, że zagadnienie pozostawił bez rozpoznania siedmioosobowy skład NSA. Trzeba rozróżnić dwie czynności: decyzję o nierozpoznaniu zagadnienia oraz przedstawienie ustnych motywów tej decyzji. W tych motywach NSA wyjaśnił swoje stanowisko wobec skutków nieopublikowania wyroku TK.

Nie należy więc odczytywać tej relacji jako informacji, że siedmioosobowy skład rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne albo przesądził zasady wznowienia wszystkich podobnych spraw.

Jak rozwijała się sprawa testów niezależności sędziów?

Sprawa Anny Dalkowskiej wiąże się z testami bezstronności wprowadzonymi w 2022 r. oraz późniejszym lutowym orzeczeniem TK dotyczącym sądów administracyjnych.

Chronologia wynikająca z relacji „Wprost” obejmuje następujące kroki:

• 2022 r.: wprowadzono testy bezstronności sędziów. Miały umożliwiać ocenę, czy okoliczności powołania sędziego rodzą wątpliwości dotyczące jego niezależności.
• Luty: TK uznał przepisy dotyczące testów bezstronności sędziów sądów administracyjnych za niezgodne z Konstytucją.
• Po lutowym wyroku: Anna Dalkowska zwróciła się do NSA o wznowienie jednego z postępowań dotyczących testu bezstronności. Wystąpiła również o uchylenie decyzji o wyłączeniu jej ze sprawy.
• Etap przed siedmioosobowym składem NSA: zagadnienie prawne pozostało bez rozpoznania, a ustne motywy dotyczyły skutków braku publikacji wyroku TK.

Oś sprawy łączy więc ocenę przepisów o testach z próbą wznowienia konkretnego postępowania. Stanowisko NSA przedstawione w tej relacji koncentruje się na wejściu wyroku TK w życie.

Kiedy wyrok TK może uruchomić termin na wznowienie postępowania?

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże termin skargi o wznowienie z wejściem w życie orzeczenia TK.

Ustawa przewiduje wznowienie, gdy TK stwierdził niezgodność aktu normatywnego, na którego podstawie wydano orzeczenie. Znaczenie ma zatem związek zakwestionowanego aktu z podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Treść wyroku TK określa zakwestionowany akt normatywny, a wejście tego wyroku w życie wyznacza początek terminu na skargę o wznowienie. Podstawę tego mechanizmu zawiera Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ISAP.

Z kolei art. 190 ust. 3 Konstytucji wiąże wejście orzeczenia TK w życie z dniem ogłoszenia. Przewiduje również możliwość określenia przez Trybunał innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Są to dwa elementy reguły wskazanej w art. 190 ust. 3 Konstytucji w ISAP.

Ten ogólny mechanizm wyjaśnia znaczenie publikacji dla terminu, ale nie zastępuje oceny przesłanek wznowienia w indywidualnym postępowaniu.

Jaką skalę ma problem nieopublikowanych wyroków TK?

Według „Wprost” dane przywołane w materiale na stronie TK wskazywały 85 nieopublikowanych wyroków.

Liczba ta odnosi się do wyroków pozostających bez publikacji. W opisanej sprawie Anny Dalkowskiej znaczenie miał brak ogłoszenia konkretnego lutowego wyroku dotyczącego przepisów o testach bezstronności sędziów sądów administracyjnych. To status tego orzeczenia NSA powiązał w ustnych motywach z nierozpoczęciem terminu na skargę o wznowienie.

Przytoczona przez „Wprost” liczba 85 wyroków nie przesądza o skutkach prawnych poszczególnych orzeczeń ani o możliwości wznowienia postępowań, których mogą dotyczyć.