Czarna skarbonka otoczona monetami na białym tle
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. cottonbro studio / Pexels, licencja Pexels

IKE i IKZE: skąd pomysł na jeden produkt do oszczędzania na emeryturę

Nie ma potwierdzonej decyzji o likwidacji IKE i IKZE. Grupa robocza Rady Dialogu Społecznego rozważa wstępną rekomendację połączenia obu kont w produkt IKE+. Według opisów dokumentu w „Parkiecie” i „Rzeczpospolitej” sprawa pozostaje na etapie propozycji, bez przedstawionego projektu ustawy i terminu zmian.

Nie ma potwierdzonej decyzji o likwidacji IKE i IKZE. Grupa robocza Rady Dialogu Społecznego rozważa wstępną rekomendację połączenia obu kont w produkt IKE+. Według opisów dokumentu w „Parkiecie” i „Rzeczpospolitej” sprawa pozostaje na etapie propozycji, bez przedstawionego projektu ustawy i terminu zmian.

Czy IKE i IKZE zostaną zlikwidowane?

Dłonie starszej osoby trzymające monety
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. alandsmann / Pixabay, licencja Pixabay

Nie ma potwierdzonej decyzji o likwidacji IKE i IKZE. Podstawą informacji o IKE+ jest rekomendacja rozważana przez grupę roboczą działającą przy Radzie Dialogu Społecznego.

Według „Parkietu” i „Rzeczpospolitej” pomysł znalazł się we wstępnej wersji dokumentu podsumowującego prace. Raport miał powstać dopiero po planowanym posiedzeniu finalnym. Opisany etap to zatem przygotowanie rekomendacji dotyczących oszczędzania na emeryturę.

Rekomendacja wskazuje rozwiązanie do rozważenia. Raport ma podsumować prace grupy. Żaden z tych dokumentów nie jest tym samym co projekt ustawy, a samo rozważanie połączenia kont nie oznacza zmiany obowiązujących zasad. Dla osoby mającej IKE lub IKZE zasadnicze znaczenie ma właśnie status propozycji: nazwa IKE+ opisuje koncepcję, nie przyjęty produkt zastępujący oba konta.

Jakie problemy ma rozwiązać reforma oszczędzania na emeryturę?

Prace grupy roboczej Rady Dialogu Społecznego mają zwiększyć uczestnictwo w dobrowolnym oszczędzaniu emerytalnym. Obejmują IKE, IKZE, PPK i PPE.

Jak wynika z opisu prac w „Parkiecie”, grupa działa przy Zespole ds. ubezpieczeń społecznych RDS i zajmuje się tym zagadnieniem od blisko roku. Zakres rozmów jest więc szerszy niż samo połączenie dwóch indywidualnych kont. Dotyczy uczestnictwa w kilku formach gromadzenia dodatkowych środków na emeryturę.

W przypadku IKE+ wskazany cel jest konkretny: ograniczenie złożoności systemu. Według „Rzeczpospolitej” służyć miałoby temu zastąpienie dwóch odrębnych produktów jednym, ze wspólnymi zasadami. Proponowane połączenie należy odczytywać jako sposób uproszczenia konstrukcji oszczędzania. Zwiększenie uczestnictwa pozostaje celem prac, nie potwierdzonym skutkiem przedstawionej koncepcji.

Na czym miałoby polegać IKE+?

IKE+ miałoby połączyć IKE i IKZE w jeden produkt, ze wspólnym limitem wpłat i wiekiem wypłaty wynoszącym 60 lat.

Według „Parkietu” roczny limit w opisanym wariancie wynosiłby 36 427 zł. Kwota odpowiada sumie limitów z 2025 r.:

Produkt lub wariant Kwota
IKE: wskazany limit z 2025 r. 26 019 zł
IKZE: wskazany limit z 2025 r. 10 408 zł
IKE+: proponowany wspólny limit 36 427 zł

To zestawienie pokazuje punkt wyjścia autorów propozycji: połączony limit odpowiadałby sumie dwóch wskazanych kwot. Nie jest to ogłoszenie obowiązującego limitu nowego konta.

Wśród analizowanych rozwiązań podatkowych „Rzeczpospolita” wymienia pełne odliczenie wpłat od PIT do limitu oraz ryczałt przy wypłacie po ukończeniu 60 lat. Rozważane stawki ryczałtu wynosiły 5 proc. albo 10 proc. Są to warianty, a nie przyjęte uprawnienia podatkowe.

Osobno rozważano również obniżenie wieku wypłaty z IKZE z 65 do 60 lat. Ten pomysł dotyczy jednego parametru istniejącego produktu; koncepcja IKE+ obejmuje także połączenie kont i wspólny limit.

Co dziś różni IKE od IKZE?

Kalkulator, stos monet i notes na fioletowym tle
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Kindel Media / Pexels, licencja Pexels

IKE i IKZE różnią się zasadami podatkowymi oraz podstawowym wiekiem wypłaty: odpowiednio 60 i 65 lat.

Według Ministerstwa Rodziny wypłata z IKE jest co do zasady dostępna po ukończeniu 60 lat. Zwolnienie z podatku od dochodów kapitałowych wymaga także spełnienia warunku dotyczącego historii wpłat: oszczędzania w co najmniej pięciu latach kalendarzowych albo wniesienia ponad połowy wartości wpłat co najmniej pięć lat przed wnioskiem o wypłatę. Sam wiek nie wyczerpuje zatem warunków zwolnienia.

W przypadku IKZE wypłata wymaga ukończenia 65 lat oraz dokonywania wpłat w co najmniej pięciu latach kalendarzowych. Resort wskazuje również, że wypłata z IKZE podlega podatkowi zryczałtowanemu w wysokości 10 proc..

Wpłaty na IKZE można natomiast odliczać w rocznym rozliczeniu podatkowym. Zasady tej ulgi opisuje bezpośrednio serwis podatki.gov.pl. Odliczenie wpłat oraz opodatkowanie wypłaty dotyczą dwóch różnych etapów oszczędzania. W analizowanej koncepcji IKE+ również występują oba te elementy, lecz ich proponowanych parametrów nie należy traktować jako obowiązujących zasad IKZE.

Co reforma IKE i IKZE zmieniłaby dla oszczędzających?

Przyjęcie opisanej koncepcji IKE+ oznaczałoby jeden produkt, wspólny limit wpłat i ujednolicony wiek wypłaty wynoszący 60 lat.

W porównaniu z obecnymi zasadami podstawowy wiek wypłaty odpowiadałby wiekowi wskazywanemu dla IKE. W odniesieniu do IKZE oznaczałoby to obniżenie progu o pięć lat. Limit 36 427 zł łączyłby natomiast wskazane limity obu produktów z 2025 r. Te konsekwencje wynikają z parametrów wariantu opisanego przez „Parkiet”, a nie z uchwalonej reformy.

Dla posiadaczy rachunków odrębną kwestią jest sposób przejścia do ewentualnego nowego systemu. Przekazane opisy „Parkietu” i „Rzeczpospolitej” nie wyjaśniają, jak reforma traktowałaby istniejące IKE i IKZE. Nie ma więc podstaw, by sam pomysł jednego produktu przedstawiać jako zapowiedź zamknięcia konkretnych rachunków albo automatycznego przeniesienia zgromadzonych środków.

Co dalej z propozycją Rady Dialogu Społecznego?

Kolejnym krokiem opisanym w pracach grupy Rady Dialogu Społecznego było planowane posiedzenie finalne, po którym miał powstać raport.

Oś sprawy przedstawiona w „Parkiecie” obejmuje trzy etapy:

  • Blisko rok prac: przygotowywanie propozycji zwiększenia uczestnictwa w dobrowolnym oszczędzaniu emerytalnym.
  • Wstępny dokument: ujęcie rozważanych rekomendacji, w tym połączenia IKE i IKZE oraz zmian dotyczących wieku wypłaty.
  • Planowane podsumowanie: posiedzenie finalne i przygotowanie raportu z prac grupy.

Według „Rzeczpospolitej” w pracach uczestniczyli przedstawiciele pracodawców, związków zawodowych, rządu, resortów finansów i rodziny, KNF oraz eksperci finansowi i emerytalni. Udział tych środowisk opisuje skład pracującej grupy; nie stanowi potwierdzenia przyjęcia propozycji przez rząd.

Przekazane opisy obu redakcji nie zawierają finalnego raportu ani daty wejścia zmian w życie. Zapowiedzianym kolejnym rezultatem prac był raport, a nie uruchomienie IKE+.

Źródła