wtorek, 20 października 2026Wątki aktualizowane na bieżąco
Opieka nad nastolatkiem: projekt wolnego dla rodziców
Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko miałby prawo do 2 dni albo 16 godzin płatnego zwolnienia na opiekę do ukończenia przez dziecko 18 lat. Projekt UD484 wydłuża granicę wieku, ale nie zwiększa rocznej puli wolnego. To propozycja zmiany prawa, a nie obowiązujące uprawnienie.
Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko miałby prawo do 2 dni albo 16 godzin płatnego zwolnienia na opiekę do ukończenia przez dziecko 18 lat. Projekt UD484 wydłuża granicę wieku, ale nie zwiększa rocznej puli wolnego. To propozycja zmiany prawa, a nie obowiązujące uprawnienie.
Co dalej z projektem?
KPRM planuje przyjęcie projektu UD484 przez Radę Ministrów w pierwszym kwartale 2027 roku. Taki termin wskazano w oficjalnym opisie projektu, według stanu na 20 października 2026 roku.
To zaplanowany krok dotyczący projektu. Nie jest datą, od której rodzice nastolatków będą mogli korzystać ze zwolnienia na nowych zasadach. Dla pracownika rozróżnienie jest istotne: opis proponowanej zmiany nie zastępuje obecnych przepisów Kodeksu pracy.
Komu projekt da wolne na opiekę nad nastolatkiem?
Projekt UD484 obejmuje pracownika wychowującego co najmniej jedno dziecko do ukończenia przez nie 18. roku życia. Proponowana zmiana dotyczy art. 188 § 1 Kodeksu pracy, czyli przepisu o płatnym zwolnieniu od pracy na opiekę nad dzieckiem.
Dla rodziców nastolatków najważniejsze jest przesunięcie granicy wieku. Obecna regulacja dotyczy dziecka do 14 lat, a propozycja pozwalałaby korzystać z tego samego rodzaju zwolnienia również po osiągnięciu tej granicy, do 18. urodzin.
W opisie KPRM granicą jest ukończenie 18 lat, mimo pojawiającej się w części publikacji informacji o 17 latach. Także Rzecznik Praw Dziecka w komunikacie z 14 lipca 2026 roku wskazał zmianę z 14 do 18 lat oraz zachowanie dotychczasowego wymiaru wolnego.
Jak działa zwolnienie na opiekę nad dzieckiem?
Obecnie pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko do 14 lat ma prawo do 16 godzin albo 2 dni płatnego zwolnienia rocznie. Za czas tego zwolnienia zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Dni i godziny są dwiema formami wykorzystania tego samego uprawnienia. Pracownik wybiera jedną z nich w pierwszym wniosku składanym w danym roku kalendarzowym. Wskazane wielkości nie tworzą dwóch osobnych pul, które można do siebie dodać.
Te zasady wynikają z art. 188 Kodeksu pracy. W praktyce przy ocenie obecnego uprawnienia znaczenie ma więc zarówno wiek dziecka, jak i wybrana forma korzystania ze zwolnienia. Projekt UD484 ma zmienić granicę wieku dziecka. Opis propozycji zachowuje natomiast roczny wymiar wyrażony jako 2 dni albo 16 godzin oraz prawo do wynagrodzenia.
Co jeszcze warto sprawdzić przed wykorzystaniem wolnego?
Kodeks pracy przewiduje proporcjonalne ustalanie godzin zwolnienia przy części etatu oraz zasadę korzystania z uprawnienia przez jedno z zatrudnionych rodziców lub opiekunów.
Przy zatrudnieniu w niepełnym wymiarze czasu pracy liczba godzin zwolnienia zależy od wymiaru etatu. Niepełną godzinę zaokrągla się w górę. Zasada proporcjonalności dotyczy zwolnienia udzielanego w godzinach, dlatego wybór formy wykorzystania wolnego ma znaczenie przy ustalaniu jego wymiaru.
Druga reguła dotyczy sytuacji, w której oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni: z ustawowego uprawnienia korzysta jedno z nich. Nie oznacza to osobnej pełnej puli dla każdego rodzica.
Obie reguły określa Kodeks pracy. Są elementami obecnego mechanizmu zwolnienia, które trzeba odróżniać od proponowanego rozszerzenia granicy wieku dziecka.
Co zmieni się, a co pozostanie bez zmian?
Projekt UD484 podnosi granicę wieku dziecka z 14 do 18 lat i zachowuje wymiar 2 dni albo 16 godzin zwolnienia rocznie.
| Zasada | Obowiązujące przepisy | Projekt UD484 |
|---|---|---|
| Wiek dziecka | Do 14 lat | Do ukończenia 18 lat |
| Roczny wymiar zwolnienia | 2 dni albo 16 godzin | 2 dni albo 16 godzin |
| Wynagrodzenie za czas zwolnienia | Zachowane | Zachowane |
Porównanie Kodeksu pracy z opisem projektu KPRM pokazuje, że zmiana dotyczy okresu życia dziecka, w którym pracownikowi przysługiwałoby zwolnienie. Nie zwiększa liczby dni dostępnych w jednym roku.
Rzecznik Praw Dziecka wskazał ponadto, że wymiar ma pozostać niezależny od liczby dzieci. Wychowywanie więcej niż jednego dziecka nie oznacza więc według opisanej propozycji mnożenia rocznej puli wolnego.
Kiedy nowe zasady mogą wejść w życie?
Termin wejścia w życie nowych zasad nie został podany w informacjach o projekcie UD484 wskazanych przez KPRM. Potwierdzony harmonogram dotyczy przyjęcia projektu przez Radę Ministrów, planowanego na I kwartał 2027 roku.
Według stanu na 20 października 2026 roku rozszerzenie zwolnienia pozostaje propozycją. Nie ma zatem podstaw, by traktować początek 2027 roku jako potwierdzony termin uzyskania prawa do opieki nad starszym nastolatkiem.
KPRM wskazuje planowany etap prac rządu. Dla pracujących rodziców oznacza to konieczność odróżnienia zapowiedzi rozszerzenia uprawnienia od zasad już zapisanych w obowiązującym prawie.
Czy projekt daje rodzicom dwa dodatkowe dni?
Projekt UD484 nie zwiększa rocznego wymiaru zwolnienia z dwóch do czterech dni. Określenie „dodatkowe dwa dni” nie oddaje więc treści proponowanej zmiany.
Zgodnie z opisem KPRM pracownik miałby korzystać z dotychczasowej puli przez dłuższy okres wychowywania dziecka. Dla rodzica starszego nastolatka znaczeniem projektu jest objęcie zwolnieniem opieki do 18. urodzin dziecka. Dla rocznego wymiaru uprawnienia liczby pozostają takie same: 2 dni albo 16 godzin z zachowaniem wynagrodzenia.